Bramy, drzwi, okna, świetliki, wyłazy, klapy dachowe, żaluzje, okiennice, markizy wyposażone w napęd elektromechaniczny podlegają wymaganiom nie tylko dyrektywy budowlanej, ale także dyrektywom: maszynowej, niskonapięciowej oraz kompatybilności elektromagnetycznej i równocześnie odpowiednim przepisom krajowym wdrażającym te dyrektywy

Krajowe i europejskie regulacje prawne w odniesieniu do wyrobów budowlanych.

Handel bez barier to główna idea powstania Unii Europejskiej. Aby stworzyć skuteczny system zapewniający wolny obrót towarów na terenie państw członkowskich UE, potrzebne są odpowiednie regulacje prawne. Podstawowym dokumentem prawa unijnego są dyrektywy, których postanowienia kraje członkowskie mają obowiązek wdrożyć do ustawodawstwa krajowego w określonym terminie.
Polska jako członek UE cały czas kontynuuje proces dostosowywania własnego prawodawstwa do wymagań unijnych. Wiele zapisów wdrażających postanowienia dyrektyw zaczęło obowiązywać z dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w UE, 1 maja 2004 roku.

Dyrektywy horyzontalne w polskich przepisach prawnych

Europejska ocena bezpieczeństwa wyrobów jest spójnym systemem stanowiącym pewną całość. Dyrektywy odnoszące się do określonych grup wyrobów lub zagrożeń są tylko jego częścią składową. Uzupełnione są one o dyrektywy horyzontalne, dotyczące wszystkich wyrobów. Najważniejsze z nich to:

a) Dyrektywa 92/59/EWG o ogólnym bezpieczeństwie wyrobów:

Dyrektywa ta określa ogólne wymagania dotyczące bezpieczeństwa wszystkich wyrobów. Podaje definicje wyrobu bezpiecznego i określa obowiązki producentów, importerów oraz dystrybutorów w celu zapewnienia, że wprowadzany do obrotu wyrób jest bezpieczny. Ponadto nakłada na państwo obowiązek kontroli rynku pod względem bezpieczeństwa wyrobów umieszczonych na rynku oraz ustala procedury awaryjne w przypadku zidentyfikowania na rynku wyrobów niebezpiecznych.

Do polskiego prawa dyrektywa ta została wdrożona Ustawą z 22 stycznia 2000 roku o ogólnym bezpieczeństwie produktów (DzU nr 15, poz. 179), która została zastąpiona Ustawą z 12 grudnia 2003 roku (DzU nr 229, poz. 2275).

b) Dyrektywa 85/374/EWG dotycząca odpowiedzialności za skutki wadliwości wyrobów.

Dyrektywa stanowi, że za skutki wynikłe z wadliwości wyrobu odpowiada jego producent. Taką samą odpowiedzialność ponosi też importer wyrobu mający siedzibę na  terenie UE, co nie zdejmuje odpowiedzialności z producenta. Jeżeli ani producent, ani importer nie mogą być zidentyfikowani – odpowiedzialność ponosi sprzedawca lub inna osoba wprowadzająca wyrób do obrotu.

Dotyczy odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez wadliwy wyrób i nie obejmuje wad użytkowych samego wyrobu.
Zgodnie z dyrektywą wyrobem wadliwym jest wyrób, który nie zapewnia bezpieczeństwa, jakiego ma prawo oczekiwać użytkownik, stosując wyrób zgodnie z przeznaczeniem. Dyrektywa określa również okoliczności, w których producent nie ponosi odpowiedzialności za szkody wyrządzone w wyniku niewłaściwego stosowania wyrobu.

Do polskiego prawa dyrektywa ta została wdrożona Ustawą z 2 marca 2000 roku o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (DzU nr 22, poz. 271 z późniejszymi zmianami).

Dyrektywy nowego podejścia

W procesie tworzenia idei wolnego handlu, początkowo zakładano, że warunkiem wystarczającym zapewnienia swobodnego przepływu towarów będzie spełnienie wymagań norm najpierw krajowych, a po utworzeniu organizacji CEN i CENELEC – europejskich. Potrzeby dotyczące liczby norm okazały się olbrzymie, a tempo ich tworzenia było zbyt wolne. Ponadto z definicji normy wynika, że jej stosowanie nie jest obowiązkowe. Zadecydowano więc, że zasady wolnego obrotu towarami będą określać dokumenty prawa – dyrektywy. Zaczęto opracowywać dyrektywy dla poszczególnych grup wyrobów, zawierające szczegółowe wymagania, które  ich dotyczą, tzw. dyrektywy przedmiotowe. Analiza takiego podejścia wykazała istotną wadę, polegającą na tym, że sformułowanie szczegółowych wymagań dla określonych wyrobów w postaci dokumentu prawnego hamuje postęp techniczny.

W związku z powyższym podjęto decyzję o zmianie koncepcji podejścia do zasad wolnego handlu i opracowano tzw. nowe podejście, które charakteryzuje się następującymi zasadami:

1. Przedmiotem harmonizacji prawa w zakresie swobodnego przepływu towarów są przepisy odnoszące się do wyrobów wprowadzanych na rynek po raz pierwszy, dotyczące bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony środowiska.
2. Przepisy te są określane w postaci wymagań zasadniczych przez dyrektywy nowego podejścia, wymagania szczegółowe określają specyfikacje techniczne, np. normy zharmonizowane z tymi dyrektywami.
3. Norma zharmonizowana to norma europejska opracowana na podstawie mandatu Komisji Europejskiej i opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE.
4. Stosowanie specyfikacji technicznych w formie norm nie jest obowiązkowe.
5. Zaleca się władzom krajowym uznawanie przez domniemanie zgodności, że wyrób zgodny z normą zharmonizowaną spełnia wymagania podstawowe odpowiedniej dyrektywy.

Koncepcja nowego podejścia w znacznej części ogranicza interwencję państwa w proces projektowania, wytwarzania oraz umieszczania wyrobów na rynku lub dopuszczania ich do użytkowania. Na wytwórcy spoczywa obowiązek zapewnienia tego, aby jego wyrób był bezpieczny, czyli taki, który w zwykłych lub w innych, dających się rozsądnie przewidzieć warunkach jego używania nie stwarza żadnego zagrożenia dla konsumentów lub stwarza zagrożenie znikome, dające się pogodzić z jego zwykłym używaniem. Wytwórcy pozostawiono wybór rozwiązań technicznych, ograniczony obowiązkiem spełnienia zasadniczych wymagań określonych w dyrektywach nowego podejścia.

Model dyrektywy nowego podejścia przedstawiono na rys. 1.

Rys. 1. model dyrektywy nowego podejścia

W celu spełnienia wymagań dyrektyw nowego podejścia producent powinien przeprowadzić analizę zagrożeń stwarzanych przez wyrób, aby zidentyfikować te zasadnicze wymagania, które powinny być spełnione, by wyeliminować lub ograniczyć te zagrożenia. Na podstawie tej analizy producent powinien określić dyrektywy mające zastosowanie w odniesieniu do jego wyrobu. Jeżeli w odniesieniu do wyrobu ma zastosowanie kilka dyrektyw, przed umieszczeniem wyrobu na rynku i oznakowaniem go znakiem CE producent jest zobowiązany do spełnienia postanowień w nich wszystkich zawartych.

• w napęd pneumatyczny podlegają wymaganiom dyrektywie budowlanej i maszynowej,
  
• w napęd elektromechaniczny lub elektrohydrauliczny podlegają wymaganiom dyrektywy budowlanej, maszynowej, niskonapięciowej oraz kompatybilności elektromagnetycznej.
  W przypadku napędów pneumatycznych oraz elektrohydraulicznych w zależności od ciśnienia roboczego, pojemności siłowników i rodzaju medium roboczego należy również rozważyć spełnienie wymagań dyrektyw:
  
• 87/404/EWG Proste zbiorniki ciśnieniowe, wdrożonej do polskiego prawa Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 23 grudnia 2005 roku w sprawie zasadniczych wymagań dla prostych zbiorników ciśnieniowych (DzU nr 259, poz. 2171),
  
• 97/23/WE Urządzenia ciśnieniowe, wdrożonej do polskiego prawa Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 21 grudnia 2005 roku w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń ciśnieniowych i zespołów urządzeń ciśnieniowych (DzU nr 263, poz. 2200).